Zaštita prava i prevencija nasilja i diskriminacije nad Romima

NSHC od septembra 2010.godine sprovodi projekat „Zaštita prava i prevencija nasilja i diskriminacije nad Romima“ u partnerstvu sa Bugarskim institutom za pravne inicijative (BILI), Romskom ženskom organizacijom „DAJA“ iz Makedonije i organizacijom „Romani CRISS“ iz Rumunije.

Projekat je deo regionalnog programa „Partnerstvo za zaštitu, prevenciju i promociju prava Roma“ koji sprovodi Američka advokatska komora - Inicijativa za vladavinu prava (ABA ROLI), uz podršku US Department of State.

U sklopu projekta u Vojvodini, uspostavljena je pravna klinika u okviru koje pravnici NSHC-a, kroz rad na terenu u romskim zajednicama, pružaju besplatne pravne usluge i savetovanje. Pravna pomoć se pruža iz oblasti stanovanja, zdravstvene i socijalne zaštite, rada, porodičnog i naslednog prava, a najznačajniji deo pomoći se pruža u prikupljanju lične dokumentacije.

Veliki broj naših korisnika su interno raseljena lica sa teritorije Kosova i Metohije, koji zbog prostorne udaljenosti, nedovoljnih finansijskih sredstava ili izgubljenih i uništenih matičnih knjiga, nailaze ne prepreke u prikupljanju lične dokumantacije (izvoda iz matičnih knjiga, uverenja o državljanstvu).

Pored toga, veliki broj Roma, uključujući i interno raseljena lica, živi u nelegalnim naseljima, te nemaju mogućnost da prijave prebivalište na teritoriji opština gde faktički i žive. Sve ovo predstavlja prepreku u dobijanju ličnih dokumantata (lične karte, radne knjižice, zdravstvene knjižice) koja su preduslov za ostvarivanje prava na zdravstvenu  i socijalnu zaštitu, obrazovanje, radna i ostala prava.

Zbog toga se u okviru pravnih klinika NSHC-a, upravo korisnici sa ovim problemom, najčešće obraćaju za pravnu pomoć.

Pravna pomoć se do sada pruža u Novom Sadu, Subotici, Apatinu i Bačkom Monoštoru, a za naredni period planirane su i posete romskim zajednicama u Bogojevu, Odžacima, Deronjama, kao i drugim vojvođanskim opštinama gde za tim postoji potreba. U rad pravne klinike uključen je tim pravnika sastavljen od advokata, saradnika suda, aktivista nevladinih organizacija, volontera.

Pored individualnih pravnih konsultacija organizovane su i javne tribine, čiji je cilj da se pripadnici romske populacije informišu o načinima ostavrivanja njihovih osnovnih prava, kao i mehanizmima zaštite od diskriminacije. Ovo je prilika da se razvije međusobno poverenje i dijalog sa predstavnicima civilnog sektora i državnih organa, kao i da se iznesu lični primeri i prepreke na koje Romi najčešće nailaze prilikom obraćanja državnim organima.

Projektne aktivnosti se sprovode u saradnji sa lokalnim romskim organizacijama, koje ukazuju na osnovne probleme u romskoj zajednici, prepoznaju slučajeve gde je potrebna  pomoć i povezuju ih sa pravnicima na terenu.

Primer iz prakse

Žena nastanjena u naselju Veliki rit u Novom Sadu, koja je interno raseljeno lice sa KiM i majka jednogodišnjeg deteta koje je rođeno u Nemačkoj,  obratila se nadležnom organu kako bi za sebe i dete dobila zdravstvenu knjižicu. Međutim, pošto detetu nije određen matični broj, niti su majka i dete imali prijavljeno prebivalište na teritoriji Novog Sada, upućena je u Policijsku upravu Novi Sad kako bi rešila navedeni problem. U policijskoj upravi joj je rečeno da se obrati nadležnom organu SUP-a u Kraljevu, jer slučaj potpada pod njihovu nadležnost. Pošto žena nije imala finansijskih sredstava da putuje u Kraljevo, a ni jasne predstave o tome koje pravne radnje treba da preduzme, obratila se pravnicima NSHC-a za pomoć u rešavanju ovog problema.  Nakon što su se pravnici obratili filijali RZZO u Novom Sadu, pozivajući se na relevantne pravne norme, na osnovu kojih i žena i dete imaju pravo na zdravstvenu knjižicu, oni su istog dana i dobili zdravstvene knjižice.    

Vrh strane

Drugi regionalni sastanak romskih lidera i liderki, Ohrid, jul 2011.

Ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država, Mary Warlick, u poseti NSHC-u

Povodom Svetskog dana Roma, 8. aprila 2011, Novosadski humanitarni centar je posetila ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država u Republici Srbiji, Mary Warlick.

U razgovoru sa korisnicima NSHC-ovog projekta „Zaštita prava i prevencija nasilja i diskriminacije nad Romima“, interno raseljenim licima sa Kosova i Metohije, ambasadorka Warlick se interesovala za probleme sa kojima se svakodnevno susreću. Korisnici su istakli neposedovanje lične karte i komplikovanu proceduru za dobijanje ličnih dokumenata kao glavne probleme, zbog kojih ne mogu da ostvaruju druga prava iz oblasti socijalne i zdravstvene zaštite, obrazovanja, radnih odnosa i dr. Naime, Romi koji imaju status interno raseljenog lica moraju da se obraćaju izmeštenim matičnim službama na jugu Srbije kako bi došli do rodnog lista ili uverenja o državljanstvu. Postupak je dugotrajan i zahteva putovanja i troškove, što mnogi ne mogu sebi da priušte.

Dodatni problem je nemogućnost prijave boravišta na adresi na kojoj žive, pošto se radi o nelegalnim naseljima bez ulica i kućnih brojeva. NSHC je pokrenuo inicijativu da se u novosadskom naselju Veliki rit, u kome je, pored domicilnog stanovništva, nastanjen i veliki broj interno raseljenih lica, dodele privremeni nazivi ulica i kućni brojevi. Na osnovu toga, Policijska uprava Novi Sad bi mogla da te adrese uvede u svoju evidenciju podataka i na taj način dozvoli prijavu prebivališta na  nelegalizovanim stambenim objektima. 

Predstavnice NSHC-a, pravnica Dijana Malbaša i programska koordinatorka Danijela Korać-Mandić, istakle su i problem niskog obrazovnog statusa romske populacije i posledičnog siromaštva koje se prenosi sa generacije na generaciju. Ambasadorki su ukratko predstavljeni uzroci ovakvog stanja, koji nisu sadržani samo u siromaštvu, već i u manjku podrške obrazovanju dece, naročito devojčica, kako u romskim zajednicama, tako i u obrazovnim institucijama.

Na kraju posete, ambasadorka Mary Warlick se zahvalila na prilici da razgovara sa saradnicama NSHC-a i korisnicima iz romske populacije, i najavila nastavak podrške SAD uspostavljanju vladavine prava u Srbiji i poštovanja ljudskih prava manjinskih i ugroženih grupa. NSHC se zahvalio na poseti uvažene gošće i podršci koju dobijamo u realizaciji programa zaštite i promocije prava Roma.

Vrh strane

NOVOSADSKI HUMANITARNI CENTAR 2004 - 2011